متادون چیست؟
متادون یک داروی طولانیاثر از گروه داروهای شبهافیونی است که در شرایط درمانی و تحت نظارت پزشک برای درمان وابستگی به مواد افیونی استفاده میشود.
متادون با اثر بر گیرندههای مشابه مواد افیونی، میتواند علائم ترک و میل شدید به مصرف را کاهش دهد. تفاوت مهم آن با مصرف مواد خیابانی این است که در برنامه درمانی، مقدار و نحوه مصرف آن بهصورت کنترلشده و با هدف درمانی تعیین میشود.
درمان نگهدارنده با متادون چگونه شروع میشود؟
شروع درمان باید پس از ارزیابی پزشکی انجام شود. پزشک معمولاً سابقه مصرف، نوع ماده مصرفی، مقدار و دفعات مصرف، آخرین زمان مصرف، علائم ترک، بیماریهای زمینهای و داروهای همزمان را بررسی میکند.
سپس بر اساس شرایط فرد، مناسبترین برنامه درمانی تعیین میشود.
نکته مهم: دوز شروع و افزایش متادون برای همه افراد یکسان نیست و نباید بر اساس تجربه افراد دیگر یا نسخههای غیرپزشکی تعیین شود. در روزهای ابتدایی، خطر خوابآلودگی و مسمومیت بهویژه در صورت مصرف همزمان مواد یا داروهای تضعیفکننده سیستم عصبی بیشتر است.
هدف از درمان نگهدارنده چیست؟
اهداف اصلی درمان عبارتاند از:
- کاهش یا قطع مصرف مواد افیونی غیرپزشکی
- کنترل علائم ترک
- کاهش میل و وسوسه مصرف
- کاهش خطر مصرف بیشازحد و مسمومیت
- ایجاد ثبات در زندگی فرد
- کمک به بهبود روابط خانوادگی و اجتماعی
- کاهش آسیبهای جسمی و روانی ناشی از مصرف
- فراهم کردن شرایط مناسب برای ادامه درمان و بازتوانی
درمان نگهدارنده معمولاً یک فرایند بلندمدت است و مدت آن برای همه افراد یکسان نیست.
آیا در زمان مصرف متادون، فرد دیگر علائم ترک ندارد؟
هدف درمان این است که دوز متادون به اندازهای تنظیم شود که علائم ترک و میل شدید به مصرف تا حد زیادی کنترل شود، بدون اینکه فرد دچار خوابآلودگی یا عوارض قابلتوجه ناشی از دوز بیش از نیاز شود.
تنظیم دوز باید توسط پزشک و بر اساس پاسخ فرد به درمان انجام شود.
آیا متادون خودش اعتیادآور است؟
متادون نیز مانند سایر داروهای شبهافیونی میتواند وابستگی جسمی ایجاد کند. اما وابستگی جسمی با اختلال مصرف مواد یکسان نیست.
در درمان نگهدارنده، متادون در مقدار مشخص، با برنامه منظم و تحت نظارت درمانی مصرف میشود. قطع ناگهانی آن میتواند باعث بروز علائم ترک شود؛ بنابراین اگر قرار باشد درمان به پایان برسد، کاهش دوز باید بهصورت تدریجی و با نظر پزشک انجام شود.
مصرف متادون چه عوارضی دارد؟
برخی عوارض احتمالی عبارتاند از:
- یبوست
- تهوع
- تعریق
- خشکی دهان
- خوابآلودگی
- سرگیجه
- کاهش تمرکز
یکی از عوارض مهم متادون، کاهش تنفس است که در مصرف بیش از حد یا ترکیب آن با برخی داروها و مواد میتواند خطرناک و حتی کشنده باشد.
به همین دلیل مصرف خودسرانه متادون یا استفاده از متادون فرد دیگر به هیچ عنوان توصیه نمیشود.
متادون را با چه موادی نباید مصرف کرد؟
ترکیب متادون با موادی که سیستم عصبی و تنفس را سرکوب میکنند، میتواند خطرناک باشد. بهخصوص مصرف همزمان با الکل، بنزودیازپینها و برخی داروهای آرامبخش یا خوابآور میتواند خطر خوابآلودگی شدید، کاهش سطح هوشیاری و سرکوب تنفسی را افزایش دهد.
هر دارو یا مادهای که فرد مصرف میکند باید به پزشک اطلاع داده شود.
آیا همراه متادون به مشاوره هم نیاز است؟
بله. درمان موفق اختلال مصرف مواد فقط به دارو محدود نمیشود.
مشاوره فردی، خانوادهدرمانی، آموزش مهارتهای مقابله با وسوسه، اصلاح سبک زندگی و حمایت خانواده میتوانند در کنار درمان دارویی به افزایش احتمال موفقیت و ماندگاری درمان کمک کنند.
آیا متادون برای همه بیماران مناسب است؟
خیر. انتخاب متادون باید پس از ارزیابی پزشکی انجام شود. بیماریهای زمینهای، داروهای مصرفی، وضعیت روانی، الگوی مصرف مواد و احتمال مصرف همزمان مواد دیگر در انتخاب روش درمان اهمیت دارند.
بنابراین شروع، تغییر یا قطع متادون بدون ارزیابی پزشک میتواند خطرناک باشد.
جمعبندی
درمان نگهدارنده با متادون یک روش پزشکی برای کنترل اختلال مصرف مواد افیونی است که میتواند به کاهش علائم ترک، کنترل وسوسه و کاهش آسیبهای ناشی از مصرف کمک کند.
موفقیت درمان به تنظیم صحیح دوز، پیگیری منظم، پرهیز از مصرف همزمان مواد خطرناک و توجه به جنبههای روانی و اجتماعی اعتیاد وابسته است.
اگر شما یا یکی از اعضای خانوادهتان قصد شروع درمان با متادون را دارید، بهتر است قبل از هر اقدامی توسط پزشک و در یک مرکز درمانی مجاز ارزیابی شوید.
پاک مهر؛ همراه شما در مسیر درمان و بازگشت به زندگی سالم
